«خواب آشفته‌ی نفت»

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه، «خواب آشفته‌ی نفت» عنوان کتابی ۴ جلدی (به‌همراه تعلیقه‌ای) از محمّدعلی موحّد است که در سال ۱۳۷۸ به‌وسیله‌ی نشر کارنامه منتشر شد و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی گردید.

این کتاب ظرایف و ریزه‌کاری‌های حقوقی قراردادها و جزئیات مذاکرات نفتی را واکاوی و به روایت آن‌ها می‌پردازد. در این میان، تلاش تیمورتاش برای مذاکرات نفتی، به سفر رفتن‌های او و آخرین بازگشت رازآلودی که داشت، یکی از پرکشش‌ترین بخش‌های کتاب است که درنهایت با به بن‌بست رسیدن این مذاکرات و مرگ تیمورتاش به پایان می‌رسد.

قرارداد دارسی در میان تبلیغات منفی فراوان علیه این قرارداد، استعماری خواندن آن و توصیفش به‌عنوان یکی از قراردادهای ننگین استعماری باقی‌مانده از دوران سیاه قاجار، لغو می‌شود. ماجرای کتاب «خواب آشفته‌ی نفت» تنها به الغای قرارداد دارسی اکتفاء نمی‌کند. نگارنده اثرات لغو قرارداد را هم می‌کاود تا جایی که در میان سکوت و تأیید رسانه‌ها و مجلس ایران به پادشاهی رضاخان، به قرارداد ۱۹۳۳ می‌رسد.

قرارداد ۱۹۳۳ اگرچه استعماری‌تر از قرارداد دارسی بود، سهم بالقوه‌ی ایران را از نفت کاهش می‌داد و اختیارات حقوقی کشور ما را کم‌تر از قرارداد دارسی می‌کرد، اما رضاخان در طول مذاکراتی، آن را تأیید نمود، مجلس نیز بدون هیچ اعتراضی آن را به تصویب رساند.

عناوین جلدهای منتشره:
خواب آشفته‌ی نفت: از قرارداد دارسی تا سقوط رضاشاه
خواب آشفته‌ی نفت: دکتر مصدق و نهضت ملی ایران (۱)
خواب آشفته‌ی نفت: دکتر مصدق و نهضت ملی ایران (۲)
خواب آشفته‌ی نفت: از کودتای ۲۸ مرداد تا سقوط زاهدی
گفته‌ها و ناگفته‌ها (تعلیقه)