خیز دولت برای تولید پایدار، کاهش اتلاف و تکمیل زنجیرۀ ارزش

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه و به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی، دولت چهاردهم فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت و گاز ایران با مجموعه‌ای از ریسک‌های انباشته مواجه بود. افت تدریجی فشار در میدان گازی پارس جنوبی، به‌عنوان شاهرگ تأمین گاز کشور، زنگ هشدار جدی را برای امنیت انرژی به صدا درآورده بود و هم‌زمان، تداوم مشعل‌سوزی و سوزاندن حجم بالایی از گازهای همراه، هر سال میلیاردها دلار از ثروت ملی را هدر می‌داد.

در چنین فضایی، سیاست محوری دولت نه بر افزایش مقطعی تولید، بلکه بر سه محور هم‌زمان «پایداری تولید»، «کاهش اتلاف» و «تکمیل زنجیره ارزش» بنا شد. پروژه‌هایی که در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به مرحله قرارداد یا بهره‌برداری رسیدند، مستقیماً از دل همین رویکرد بیرون آمدند.

نقطه‌عطف نخست این مسیر در اسفند ۱۴۰۳ رقم خورد؛ زمانی که قراردادهای فشارافزایی میدان گازی پارس جنوبی به ارزش ۱۷ میلیارد دلار به امضا رسید. اهمیت این قراردادها صرفاً در ابعاد مالی آن‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه در نقشی است که پارس جنوبی در تراز انرژی کشور ما ایفا می‌کند. با افزایش سن میدان، افت فشار طبیعی می‌توانست طی سال‌های پیش‌رو به بحرانی ساختاری در تأمین گاز تبدیل شود.

در قالب این طرح، میدان به هفت هاب فشارافزایی تقسیم و برای هر هاب حدود ۶۰ هزار تن سازه فراساحلی پیش‌بینی شده است؛ درمجموع ۴۲۰ هزار تن تجهیزات سنگین دریایی که بخش عمده آن در داخل کشور ساخته خواهد شد. افزون بر تثبیت تولید گاز، این پروژه یک زنجیره گسترده اشتغال صنعتی ایجاد می‌کند: ۱۷ هزار شغل مستقیم و حدود ۵۰ هزار شغل غیرمستقیم.

از این منظر، فشارافزایی پارس جنوبی را می‌توان پروژه‌ای برای «حفظ آینده اقتصاد انرژی» دانست؛ طرحی پیشگیرانه برای جلوگیری از بحران‌های آتی، نه راهکاری کوتاه‌مدت برای افزایش عدد تولید.

در ادامه همین نگاه، دولت چهاردهم به سراغ یکی از مزمن‌ترین چالش‌های صنعت نفت رفت: فلرینگ یا سوزاندن گازهای همراه. در مردادماه ۱۴۰۴، پروژه بزرگ جمع‌آوری گازهای همراه میدان‌های جنوب استان ایلام (NGL ۳۱۰۰) به بهره‌برداری رسید؛ طرحی ۱.۶ میلیارد دلاری که شامل یک مجتمع فرآورشی، ایستگاه‌های تقویت فشار، نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی و صدها کیلومتر خط لوله است.

با اجرای این پروژه، روزانه ۲۴۰ میلیون فوت‌مکعب گاز که پیش از این سوزانده می‌شد، به خوراک صنایع تبدیل شد؛ اقدامی که به‌طور هم‌زمان، کاهش آلودگی زیست‌محیطی، افزایش خوراک پتروشیمی و ایجاد درآمد پایدار را به‌همراه داشت.

چند ماه بعد، در آبان ۱۴۰۴، قرارداد جمع‌آوری گازهای مشعل ۱۲ میدان نفتی مناطق نفت‌خیز جنوب نیز امضا گردید. نتیجه این قرارداد، خاموشی ۳۲ مشعل و بازیابی روزانه ۲۹۵ میلیون فوت‌مکعب گاز خواهد بود. برای نخستین‌بار، سیاست «صفر کردن مشعل‌سوزی» از سطح شعار به یک برنامه عملیاتی با زمان‌بندی مشخص وارد شد.