فیلم‌هایی با رنگ ‌و بوی «نفت»

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه و به نقل از فیلم‌نیوز، با توجّه به موقعیّت استراتژیک صنعت نفت در اقتصاد و مسائل کلان سیاسی مملکت، مسئولین امر در هر دوره‌ای از جشنواره‌ی فیلم فجر تلاش داشته‌اند تا از طریق قاب سینما گوشه‌ای از اتفاقات و حوادثی که در این سال‌ها پیرامون صنعت نفت ایران افتاده را به تصویر بکشند. اوج ساخت این فیلم‌ها در دهه‌ی هفتاد بود که در آن برهه فیلم‌های پرهزینه‌ای چون «طوفان»، «راه افتخار»، «جنگ‌نفت‌کش‌ها» و… تولید شدند. در آستانه‌ی برگزاری چهل و سومین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر، مروری داریم بر بعضی از فیلم‌های نفتی سینمای ایران.

♦ شعله‌های خشم | کارگردان: حمیدرضا آشتیانی‌پور | محصول: ۱۳۷۱
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: حمیدرضا آشتیانی‌پور چهار سال قبل از ساخت این فیلم، نخستین فیلمش با نام «در جست‌وجوی قهرمان» را کارگردانی کرده بود که اثر متوسطی در زمینه‌ی سینمای دفاع مقدس محسوب می‌شد. «شعله‌های خشم» دومین فیلم بلند سینمایی اوست.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: تهیه‌ی این فیلم را حمیدرضا آشتیانی‌پور برعهده دارد که آن را با سرمایه‌گذاری شرکت «آذرفیلم جمهوری آذربایجان» تولید کرده است.
داستانش چه بود: «حاج همت» و برادرزاده‌اش «صالح» به‌همراه جمعی از کارگران، مأمور مهار آتش‌سوزی چاه‌های نفت در کویت شده و به آنجا می‌روند. «صالح» از فرصت سود برده و به جست‌وجوی دخترعمویش «طاهره» که پانزده روز پیش از این به کویت برده شده، برمی‌آید و سرانجام نیز او را می‌یابد و…
ترکیب بازیگران: تنها بازیگر سرشناس فیلم «علی نصیریان» است. حسن برزیده که بعدها وارد عرصه‌ی کارگردانی می‌شود، جوان‌اوّل فیلم است و اسماعیل سلطانیان، شهره احمدپور، بهروز رضوی و… دیگر بازیگران فیلم هستند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: یازدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر در سال ۱۳۷۱
موفقیت در جشنواره: «شعله‌های خشم» مورد توجّه هیأت داوران جشنواره‌ی فیلم فجر قرار نگرفت و در هیچ رشته‌ای کاندیدا نشد.

♦ جنگ نفتکش‌ها | کارگردان: محمّد بزرگ‌نیا | محصول: ۱۳۷۱
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: محمّد بزرگ‌نیا بعد از فیلم موفّق «کشتی آنجلیکا» با سرمایه‌گذاری وزارت نفت، دومین فیلمش با نام «جنگ نفتکش‌ها» را جلوی دوربین برد.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: این فیلم با سرمایه‌گذاری وزارت نفت به تهیه‌کنندگی غلامرضا موسوی تولید شده است.
داستانش چه بود: «جنگ نفت‌کش‌ها» روایتگر یک داستان واقعی است. در اوج حملات بی‌وقفه‌ی عراقی‌ها به نفت‌کش‌ها در خلیج فارس، ناخدای جوانی تصمیم می‌گیرد یک نفت‌کش ایرانی را از تنگه‌ی هرمز عبور دهد و محموله‌ی آن را به بازار جهانی برساند. او برای انجام این مأموریت که اهمیت سیاسی دارد، به سراغ ناخدای بازنشسته‌ای می‌رود که سال‌ها پیش در هدایت کشتی‌ها نام‌آور بوده است.
ترکیب بازیگران: بزرگ‌نیا برای فیلم «جنگ نفت‌کش‌ها» تقریباً از همان بازیگران اصلی فیلم «کشتی آنجلیکا» دعوت می‌کند. نقش اصلی، مجید مظفری است و نقش مقابل او را که درواقع بدمن داستان هم محسوب می‌شود، جمشید جهانزاده بازی می‌کند. زنده‌یادان عزت‌الله انتظامی و فیروز بهجت‌محمدی دیگر بازیگران فیلم هستند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: دوازدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر در سال ۱۳۷۲
موفقیت در جشنواره: «جنگ نفت‌کش‌ها» در دوره‌ی دوازدهم مورد توجّه هیأت داوران قرار گرفت و در رشته‌های بهترین بازیگر مرد (مجید مظفری)، بهترین صداگذاری (اسحاق خانزادی)، بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی (نجف فتاحی)، بهترین تدوین (عباس گنجوی) و بهترین فیلمنامه و کارگردانی (محمّد بزرگ‌نیا) نامزد سیمرغ بلورین شد و در رشته‌ی بهترین کارگردانی، این جایزه را از آن خود کرد.

♦ راه افتخار | کارگردان: داریوش فرهنگ | محصول: ۱۳۷۳
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: «راه افتخار» چهارمین فیلم بلند سینمایی داریوش فرهنگ است. او بعد از ساخت دو فیلم موفّق «طلسم» و «دو فیلم با یک بلیت»، فیلم «بهترین بابای دنیا» را در زمینه‌ی کودک ساخت. فرهنگ سه سال بعد از ساخت این فیلم، به سفارش وزارت نفت، فیلم «راه افتخار» را جلوی دوربین برد.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: «راه افتخار» با سرمایه‌گذاری مشترک بنیاد سینمایی فارابی و وزارت نفت به سرانجام رسیده است.
داستانش چه بود: ماجرای این فیلم براساس یک رویداد واقعی است. قلب تپنده‌ی سه پالایشگاه بزرگ نفتی کشورمان ۳۲ بار توسط جنگنده‌های دشمن بمباران می‌شود اما هرگز از کار بازنمی‌ایستد. دو مهندس ایرانی با اجرای یک پروژه‌ی سرّی، دست به کاری می‌زنند که هیچ‌کس از وجود این سه پالایشگاه باخبر نمی‌شود و تا پایان جنگ تحمیلی این راز، جزو اسرار باقی می‌ماند.
ترکیب بازیگران: فیلم به‌نسبت زمان خود ترکیب خوبی دارد؛ نقش اوّل فیلم بیژن امکانیان است و در کنار او بازیگران سرشناسی چون جمشید مشایخی، داود رشیدی، بهزاد فراهانی، آزیتا حاجیان و فرهاد جم بازی دارند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: در دوره‌ی سیزدهم جشنواره در سال ۱۳۷۳
موفقیت در جشنواره: فیلم «راه افتخار» در دوره‌ی سیزدهم، در دو رشته‌ی بهترین موسیقی متن (مجید انتظامی) و فیلمنامه (محمود دهقان و رضا قهرمانی) نامزد سیمرغ بلورین شد.

♦ طوفان | کارگردان: محمّد بزرگ‌نیا | محصول: ۱۳۷۳
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: بزرگ‌نیا در پی موفقیت همه‌جانبه‌ی «جنگ نفت‌کش‌ها» به فیلم‌ساز محبوب وزارت نفت تبدیل شد و این وزراتخانه دو سال بعد ساخت پروژه‌ی سینمایی «طوفان» را به او محول کرد تا به این شکل، سومین فیلم بلند محمد بزرگ‌نیا هم رنگ‌وبوی نفت به خودش بگیرد.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: سازمان سینمایی فجر این فیلم را با سرمایه‌گذاری وزارت نفت تهیه و تولید کرده است.
داستانش چه بود: سه دوست قدیمی پس از حمله‌ی دشمن به محل کارشان در یک سکوی نفتی، از یکدیگر جدا می‌افتند. آن‌ها پس از روزها سرگردانی در دریا، دوباره در جزیره‌ی خارک به یکدیگر می‌پیوندند و مسئولیت صدور نفت را برعهده می‌گیرند. آن‌ها برای این کار، هریک نقشه‌ای جداگانه دارند درحالی‌که حمله‌ی دشمن به خارک برای قطع صدور نفت قطعی است.
ترکیب بازیگران: بزرگ‌نیا به‌مانند کار قبلی‌اش مجید مظفری و جمشید جهانزاده را کماکان در ترکیب بازیگرانش حفظ می‌کند. این دو در کنار دانیال حکیمی، حلقه‌ی سه‌نفره‌ی دوستانی را تشکیل می‌دهند که داستان حول محور آن‌ها می‌چرخد. عزت‌الله انتظامی و لادن مستوفی هم دیگر نقش‌های اصلی «طوفان» را برعهده دارند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: دوره‌ی پانزدهم در سال ۱۳۷۵
موفقیت در جشنواره: «طوفان» برخلاف «جنگ نفت‌کش‌ها» در جشنواره چندان مورد توجّه قرار نگرفت و فقط در دو رشته‌ی بهترین جلوه‌های ویژه (نجف فتاحی) و طراحی گریم (جلال معیریان) نامزد شد. این فیلم در نخستین دوره‌ی جشن خانه‌ی سینما هم توفیقی به‌دست نیاورد و فقط در ۵ رشته از جمله کارگردانی نامزد دریافت تندیس شد.

♦ بچّه‌های نفت | کارگردان: ابراهیم فروزش | محصول: ۱۳۷۸
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: ابراهیم فروزش از کارگردانان کانونی سینمای ایران است که بعد از ساخت سه فیلم «کلید»، «خمره» و «مرد کوچک» برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، چهارمین فیلمش با نام «بچّه‌های نفت» را نیز برای این نهاد می‌سازد.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: «بچّه‌های نفت» از محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.
داستانش چه بود: اسماعیل هر روز همراه دوستانش از روی لوله‌های نفت، فاصله‌ی بین روستا تا مدرسه را طی می‌کند. این در حالی است که مادرش زندگی او و دو خواهرش را در غیاب پدر که برای یافتن شغلی بهتر، راهی کشورهای جنوب خلیج فارس شده است به‌سختی و در تنگدستی اداره می‌کند. مادر اسماعیل برای کسب معاش و هزینه‌های زندگی به هر کاری از جمله جمع‌آوری نفت سیاه به‌طور قاچاق دست می‌زند تا ضمناً بدهی‌های شوهرش به نزول‌خواری به‌نام خیرالله را بپردازد و تنها سرمایه‌شان یعنی یک الاغ را از گرو درآورد.
ترکیب بازیگران: فیلم «بچّه‌های نفت» به‌مانند تمامی فیلم‌های کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان از بازیگران ناشناخته بهره برده است. میلاد رضایی، آذر خسروی، میلاد شادی و… بازیگران اصلی فیلم هستند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: دوره‌ی نوزدهم در سال ۱۳۷۹
موفقیت در جشنواره: این فیلم فقط موفّق شد به بخش مسابقه راه پیدا کند، امّا درنهایت در هیچ رشته‌ای نامزد نشد. «بچّه‌های نفت» در پنجمین دوره‌ی جشن خانه‌ی سینما در رشته‌ی تدوین (بهرام دهقانی) برنده‌ی تندیس شد و در دو رشته‌ی بازیگر نقش دوم زن (آذر خسروی) و طراحی گریم (سیدمحسن موسوی) نامزد شد.

♦ پالایشگاه | کارگردان: مهرداد خوشبخت | محصول: ۱۴۰۱
چندمین تجربه‌ی کارگردانش بود: «پالایشگاه» (نام قبلی: گل‌های باوارده) پنجمین فیلم بلند سینمایی مهرداد خوشبخت است. او بعد از موفّقیّت نسبی «آبادان یازده شصت»، بار دیگر سراغ فیلمی در دوران دفاع مقدس رفته و این‌بار موضوعی در ارتباط با موقعیت یک پالایشگاه نفت را دست‌مایه‌ی فیلم جدیدش قرار داده است.
سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده: بنیاد سینمایی فارابی با همکاری وزارت نفت روی این فیلم سرمایه‌گذاری کرده و سعید سعدی نیز تهیه و تولید آن را برعهده داشته است.
داستانش چیست: در سال ۱۳۵۹ هم‌زمان با جنگ تحمیلی، تعدادی از مهندسین پالایشگاه نفت آبادان در تلاش هستند تا با امکانات و تجهیزاتی که در داخل انبارهای آن است، پالایشگاه‌های دیگر را ترمیم کنند.
ترکیب بازیگران: بانیپال شومون، نادر سلیمانی، الهام نامی، امیررضا دلاوری و… ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل می‌دهند.
در چه دوره‌ای از جشنواره حضور داشت: این فیلم در چهل و یکمین دوره‌ی جشنواره بین‌المللی فیلم فجر حضور داشت.
موفقیت در جشنواره: «پالایشگاه» مورد توجّه هیأت داوران جشنواره‌ی فیلم فجر قرار نگرفت.