برگی از تاریخ نفت و صنایع وابسته:
تاریخچهی کارخانهی حلبسازی کرمانشاه
■ به گزارش پایگاه خبری نفترسانه و به نقل از مرکز مدیریت و مرکز اسناد موزههای صنعت نفت، پریسا جلیلیان موزهدار موزهی حلبسازی کرمانشاه در یادداشتی، به بررسی تاریخچهی این موزه پرداخته است.
تاریخچهی مختصر
نیاز به مظروف کردن مواد باعث شکلگیری صنعتی شد که امروزه به آن پرسکاری میگویند، انواع ماشینهای برش و قیچی و پرس همراه با قالبهای مختلف جهت فرمدهی به ورقههای قلع برای مظروف کردن انواع موادی که مصرف آنها نیاز به حفظ و نگهداری در مدت زمان طولانیتری داشت، ساخته شد. از همینرو، شرکتهای مختلفی در سراسر جهان برای ورود به این صنعت اقدام کردند و ساخت ماشینآلات، کارخانجات و استخدام کارگران آغاز شد.
جرقهی اوّلیّهی این فکر در سال ۱۷۹۰ در میانهی جنگهای فرانسه زده شد، نیاز به نگهداری مواد غذایی برای سربازان ارتش، دولت را به فکر پیدا کردن راه حلّی در این زمینه انداخت و سپس با در نظر گرفتن جایزهی نقدی، فردی بهنام نیکلا آپر موفق به اختراع شیوهای شد که مواد غذایی را در مدّتزمان بیشتری سالم نگاه میداشت. در ابتدا از شیشههایی دربسته استفاده میشد و گمان میرفت علّت فاسد نشدن آن نبود اکسیژن است، بعدها پاستور با نظریههای مختلف این شیوه را بهبود داد و درنتیجهی این تغییرات، نیاز به ظروف لعابی و فلزی بهجای شیشه روزبهروز بیشتر احساس شد. روش لحیمکاری و ساخت ورقههای قلع ابداع و سدهی نوزدهم به نقطهی عطفی در ساخت انواع ماشینآلات صنعتی تبدیل شد.
حلبی (Tinplate) به ورقههای نازکی میگویند که در مصارف صنعتی کاربرد فراوانی دارد. تینپلیتها ورقههای فولادی هستند که جهت جلوگیری از خوردگی و زنگزدگی بر دو طرف آنها روکشی از قلع کشیده میشود.
قبل از آنکه صنعت نفت پا بگیرد، در جهان ماشینها و دیگهای غولپیکر، «بخار» چرخ صنعت را میچرخاند و زغالسنگ بهعنوان نیروی محرکهی این صنعت مورد استفاده قرار میگرفت؛ اما با اکتشاف نفت و واگذاری این رسالت به آن، تحول و پیشرفتی در ماشینآلات صنعتی بهوجود آمد، اما هنوز پرسکاری جایگاه مهمّی در صنعت نیافته بود تا اینکه نیاز به مظروف کردن مواد نفتی احساس شد، ظرفهای حلبی برای حمل و نقل به مناطق صعبالعبور و مصارف روزانهی مردم و جلوگیری از هدررفت مواد نفتی کارساز بودند و بعدها در جنگ جهانی دوم برای تأمین سوخت هواپیما و جتهای جنگی مورد استفاده قرار گرفت.
تاریخچهی کارخانهی حلبسازی کرمانشاه
با این هدف، کارخانجات ساخت حلب در خاورمیانه، قلب تپندهی تاریخ صنعت نفت پا گرفتند و چند کارخانهی حلبسازی در غرب ایران آغاز بهکار کرد؛ کارخانهی حلبسازی کرمانشاه نیز یکی از نخستین نمونههای این صنعت در جهان است که در روند تولید آن، انواع ماشینهای پرس، قیچی، گونیا، رولینگ، چاپ و توپی، فرمدهی و پرسکاری قرار داشتند. در کتاب «کرمانشاه: شهری در ایران» نوشتهی جان. ای. کلارک و برایان. دی. کلارک آمده است که طی سالهای ۲۴-۱۳۱۸ و در طول جنگ جهانی دوم، چهار واحد تولیدکنندهی قوطی قلعی در غرب ایران تاسیس شدند و تا سال ۱۳۴۴ یکی از این چهار کارخانه در پالایشگاه کرمانشاه همچنان مشغول کار بود.
از زمان افتتاح کارخانهی حلبسازی در سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۴، ورقهای قلع جهت ساخت حلبهای ۱۸ لیتری استفاده میشد. در این کتاب به تعداد ۶ میلیون قوطی تولیدشده در کارخانهی حلبسازی پالایشگاه کرمانشاه در سال اشاره شده که جهت مظروف نمودن مواد نفتی از قبیل بنزین، نفت سفید، گازوئیل، حلالها و حشرهکش امشی کرمانشاهی مورد استفاده قرار میگرفت.
نویسندهی کتاب همچنین به افزایش واردات ورق قلع جهت ساخت قوطی قلعی اشاره کرده و در پایان مینویسد: اگر کاهشی در تولید قوطی برای محصولات نفتی رخ دهد، قوطیها یا حلبهای ساختهشدهی کارخانه حلبسازی به مصارف دیگری میرسد، بهعنوان مثال در سال ۱۳۴۴ تنها تعداد ده هزار قوطی به صنعت نانوایی جهت توزیع روغن تُردکنندهی شیرینی فروخته شد.
ورقهای مصرفی قبل از انقلاب اسلامی، از انگلیس و اسپانیا وارد میشدند و بعد از پیروزی انقلاب از ژاپن، کارخانه حلبسازی تا سال ۱۳۷۵ در ساخت حلبهای نفتی فعّال بود.
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰