کتابی که مجلس را برای احداث پروژۀ خط لولۀ مکران مجاب کرد

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه و به نقل از خبرگزاری کتاب ایران، «شریان مکران» کتابی است که نمایندگان مجلس شورای اسلامی را درخصوص احداث پروژه خط لوله مکران، مجاب کرد. مهدی قزلی، نویسنده کتاب می‌گوید که مهندس علی جعفرزاده، مجری طرح خط لوله انتقال نفت خام گوره – جاسک، لازم بود اعضای کمیسیون اصل ۹۰ را قانع کند اما مباحث آن‌قدر تخصصی بود که متوجه نمی‌شدند. پس از آن‌که کتاب «شریان مکران» چاپ شد، به نمایندگان داده شد تا در جریان پروژه قرار بگیرند. پس از خواندن کتاب، توانستند موضوع را دریابند.

مهدی قزلی، نویسنده کتاب، درباره ایده «شریان مکران» گفت: دوست داشتم درباره هزار کیلومتر سواحل مکران تا بندرعباس تا پسابندر پیمایش کنم و بود و نبود این منطقه را بنویسم؛ منطقه بکری که می‌تواند با تکیه به عمق استراتژیک ایران، نوک پیمان توسعه کشور باشد. به‌هرحال، بیش از ۱۰ سال دغدغه نوشتن از سواحل مکران را داشتم، کرانه دریای آزادی که در دنیا برای ۱۰ کیلومتر آن و رسیدن به آب گرم چه کارها که نمی‌کنند و ما هزار کیلومتر آن را داریم، اما انگار نه انگار! شبیه شوخی است، چرا؟ برای این‌که در این کرانه هزار کیلومتری، ۴۰۰ هزار نفر زندگی می‌کنند، درحالی‌که در کرانه شمالی کشور تقریباً ۷-۸ میلیون نفر سکونت دارند. این دو عدد نشان‌دهنده این است که در کرانه شمالی توجه به‌لحاظ جغرافیای اقلیمی روی داده است اما در کرانه مکران نه!

او افزود: این دغدغه که ناشی از توسعه است، همیشه در ذهنم بود که تک‌نگاری خوبی از مکران داشته باشم. هرچند در این اواخر، جرقه‌هایی درباره حرکت‌هایی در این کرانه زده شد؛ از جمله حرف انتقال پایتخت به مکران. همچنین در دیدار مرحوم رئیسی و پوتین، مدیرعامل راه‌آهن ایران هم حضور داشت، چون قرار بود راه‌آهن چابهار – زاهدان، راه‌اندازی و به بندر انزلی یا جلفا وصل شود، برای دسترسی روسیه به چین و هند که حلقه مفقوده آن، فاصله بین چابهار تا زاهدان است.

این مؤلف بیان کرد: در کرانه مکران امکاناتی وجود دارد که بهره‌برداری از آن باعث می‌شود که این کرانه به‌سرعت پیشرفت کند، درحالی‌که سواحل کشورهای همسایه، مساحت کرانه ساحلی مکران را ندارند، اما وضعیت خیلی بهتری به‌لحاظ توسعه دارند. خلاصه سخن این‌که در این کرانه امکاناتی وجود دارد که می‌تواند شرایط امروز ما را تغییر بدهد.

قزلی درباره دلایل نوشتن «شریان مکران» گفت: برای نوشتن از مکران تلاش زیادی کردم تا عاقبت سراغ وزارت نفت رفتم؛ چون می‌دانستم قرار است که در غرب مکران (جاسک) پروژه‌های نفتی شروع شود. بعد از این‌که پیشنهاد تک‌نگاری را دادم، آن‌ها گفتند به‌جای ایده خودت، روایت خط لوله مکران را بنویس. چندان علاقه‌ای به انجام این کار نداشتم، اما به‌دلیل این‌که خط لوله مکران به جاسک می‌خورد و موضوع توسعه جاسک در غرب این خط ساحلی، در سند بالادستی نفت مطرح بود و از طرفی هم سابقه کار با شرکت نفت را در پروژه کتاب «جای پای جلال» داشتم، نوشتن درباره سیر احداث خط لوله از گوره به جاسک را پذیرفتم.

وی ادامه داد: بنابراین دغدغه اول سواحل مکران، در موضوع توسعه بود که برای همین، چند سفر رفتم از گوره تا وسط خط، جاسک و بندرعباس. سابقه تحصیل در دانشگاه امیرکبیر هم به‌کار آمد و درمجموع، کتاب نحیف «شریان مکران» نوشته شد که البته پروژه توسعه مکران، پروژه بزرگی است که ربطی به هیچ گروه یا جناح سیاسی ندارد، ایده آن‌هم در اوایل دهه ۶۰ و در زمان جنگ ایران و عراق از سوی مهندس اکبر ترکان مطرح شد تا در دولت حسن روحانی این پروژه به ثمر رسید. هرچند تا به امروز، این خط لوله به ظرفیت نهایی خودش نرسیده است.

این مؤلف درباره سرعت در نوشتن و چاپ کتاب، عنوان کرد: زمانی که ایده نوشتن احداث انتقال نفت از گوره به جاسک مطرح شد تا منتهی به چاپ کتاب شود، یک‌سال بیشتر طول نکشید. چون من به منطقه آشنا بودم و موضوع برایم ملموس بود و ارتباط با نفر اول پروژه هم مقدور. مهندس جعفرزاده، قائم‌مقام پروژه در دسترس بود و همه‌کاره. اگرچه اصرار بر این بود که پروژه خط لوله تا پایان دولت روحانی به‌صورت کتاب دربیاید. برای همین، ویرایش نخست کتاب آماده شد و در انتشارات جام‌جم به چاپ رسید. پس از آن، چاپ دوم در سوره مهر منتشر شد.

قزلی گفت: زمانی که روایت را نوشتم، بازه زمانی مدّنظر بود که باعث شد در نوشتن، از بعضی اطلاعات و افزوده‌ها صرف‌نظر کنم. ضمن این‌که اشاره کردم، کتاب باید در زمان دولت روحانی منتشر می‌شد. در همان زمان، یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از منتقدان جدی پروژه خط لوله بود؛ او معتقد بود چرا یک میلیارد دلار در این زمان، باید صرف این پروژه شود؟! مهندس جعفرزاده برای قانع کردن اعضای کمیسیون اصل نود باید به آن‌ها توضیح می‌داد، اما توضیحات آن‌قدر تخصصی بودند که متوجه نمی‌شدند. پس از آن‌که کتاب «شریان مکران» روایت خط لوله به چاپ رسید، به اعضای کمیسیون اصل نود داده شد تا آن‌ها در جریان پروژه قرار بگیرند؛ پس از خواندن «شریان مکران»، توانستند موضوع را دریابند.

همچنین در این زمینه، می‌توانید بخوانید:
«شریان مکران»