«اوپک»

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه و به نقل از خبرگزاری کتاب ایران، کتاب «اوپک» تألیف گروهی از محققان دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت امور خارجه، منتشر شده است. این اثر به بررسی نقش سازمان‌ کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، تأثیرات این سازمان بر صنعت و تجارت کشورهای جهان و نقش نفت و جنبه‌های اقتصادی آن، می‌پردازد.

این کتاب در پنج فصل با عنوان‌های «زمینه‌های ایجاد اوپک»، «سازمان کشورهای صادرکننده نفت»، «کشورهای عضو اوپک و نقش نفت در اقتصاد آن‌ها»، «عملکرد اوپک از تأسیس تا سال ۲۰۰۹» و «پیش‌بینی آینده سازمان اوپک» به رشته تحریر درآمده است.

طبق مندرجات این کتاب، در اساس‌نامه اوپک سه طبقه از اعضا به نام‌های مؤسس، جدید و وابسته پیش‌بینی شده‌اند. در این کتاب آمده است: «اصطلاح «جدید» در اساس‌نامه‌ای که در سال ۱۹۶۵ مورد تجدیدنظر قرار گرفته است، دیده نمی‌شود و این اصطلاح، جای خود را به جمله «کشورهایی که کنفرانس، درخواست عضویت آن‌ها را پذیرفته است» داده.

اعضای مؤسس، پنج کشوری هستند که نمایندگانشان در کنفرانس ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۰ در بغداد حضور داشته و سازمان را به‌وجود آوردند، یعنی ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا. اعضای جدید، کشورهایی هستند که بعداً وارد سازمان شده‌اند. کشوری که درخواست چنین عضویتی را می‌دهد، باید مدلل سازد که صادرکننده مقادیر عمده نفت خام است و منافع نفتی وی اساساً مشابه منافع اعضای مؤسس است.»

در بخشی از این کتاب با عنوان «نقش استراتژیک اوپک در آینده» آمده است: «نفت از اوایل قرن گذشته همواره به‌عنوان یک کالای استراتژیک مطرح بوده و در دوران جنگ سرد نیز عاملی مهم برای رشد کشورهای صنعتی تلقی می‌شد. در دوران پس از جنگ سرد به‌دلیل تأثیر نفت بر رشد اقتصاد جهانی، بر اهمیت آن افزوده شد به‌گونه‌ای‌که موضوع امنیت جهانی انرژی به‌عنوان یکی از موضوعات مهم در نظام بین‌الملل به‌ویژه در میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه مطرح شده است. انرژی (به‌طور مشخص نفت و گاز) یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در تولید ثروت و قدرت در جهان کنونی محسوب می‌شود. اقتصاد جهانی با تمام پیچیدگی‌های خود اعم از جهانی شدن، وابستگی متقابل، تأکید بر رقابت بی‌وقفه، استفاده از مزیت‌های نسبی و… همچنان وابسته به انرژی نفت و گاز و تأمین امنیت آن است زیرا انرژی نقطه حرکت و سنگِ‌بنای توسعه اقتصاد جهانی است. از سوی دیگر، انرژی خود یکی از ارکان قدرت محسوب می‌شود. در جهان امروز، توسعه که خود وابسته به انرژی است، می‌تواند تولید قدرت کند.»

از دیگر مباحث این کتاب می‌توان به عوامل مؤثر در پیدایش اوپک، سیاست نفتی ایالات متحده آمریکا، اهداف سازمان و شرایط عضویت، اوپک و سازمان ملل متحد، اوپک و تولیدکنندگان غیراوپک، اوپک و شورای جهانی نفت، امنیت انرژی، نقش استراتژیک اوپک در آینده و همچنین اوپک و شورای جهانی نفت اشاره کرد.

در پایان، خاطرنشان می‌سازد که چاپ نخست کتاب «اوپک»، سال ۱۳۸۸، در شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، ۴۰۴ صفحه و بهای ۴۷۰۰۰ ریال راهی بازار کتاب شده است.