«بنزین، از منشاء تا بازار»

■ به گزارش پایگاه خبری نفت‌رسانه و به نقل از سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی، کتاب «بنزین، از منشاء تا بازار» به قلم دکتر بهروز روزبهانی و مهندس حامد جعفری خرمی به همت جهاد دانشگاهی واحد دانشگاه صنعتی امیرکبیر به چاپ رسیده است.

انسان همواره در مسیر تعاملات خود با دنیای خارج به‌دنبال یافتن فاکتورهای مؤثر در ایجاد و حفظ تسلط بر طبیعت و به‌کارگیری آن در جهت پیشرفت به‌سوی زندگی بهتر بوده است. پس از انقلاب صنعتی و تولید مفاهیم جدید اقتصادی و پیدایش نیازهایی متفاوت از نیازهای گذشته در جهت تولید، مقوله انرژی به‌عنوان اصلی‌ترین منبع مورد استفاده کلیه صنایع، به‌ویژه صنایع پایه و مادر مطرح شد.

بنزین به‌عنوان یک فرآورده میان‌تقطیر حاصل از نفت خام، یکی از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین حامل‌های انرژی به‌شمار می‌آید. جالب این‌که در کشور ما به‌عنوان یک صادرکننده نفت خام، تنها مشکلی که درمورد حامل‌های مختلف انرژی مطرح می‌شود مشکل بنزین است و هرساله بودجه گزافی را صرف واردات بنزین می‌کنیم.

علت توجه جهانی به نفت خام و حامل‌های انرژی در افزایش تأثیرگذاری فرآیند انرژی در تمامی ارکان زندگی بشر است. جهت‌دار شدن این توجهات به‌سمت برآوردن نیازهای بشری و سهولت در دست‌یابی به منابع انرژی در گذشته، سبب پیدایش عرضه و تقاضا و هم‌چنین ایجاد مکان تعادلی به‌نام بازار شد.

با تمام این احوال، توجه به رویکرد تحقیقاتی و استفاده از روش‌های نوین تولید بنزین در کشور ما تا اندازه‌ای غافل مانده است و این غفلت حتی در میزان انتشارات علمی کشور پیرامون این فرآورده ارزشمند به‌صورت نمود بیرونی کاملاً مشخص است. نویسندگان با توجه به اهمیت موضوع و عدم وجود منابع تخصصی راجع به بنزین، کار نگارش این کتاب را شروع کرده و به انجام رسانیده‌اند.

کتاب حاضر، نتیجه تحقیق و اندیشه در زمینه اصلی‌ترین فرآورده نفتی یعنی بنزین، منشأ آن، تولید آن، مصرف و بازار آن است. در این کتاب علاوه بر استفاده از آخرین منابع و مآخذ علمی موجود، نتایج تحقیقات و کار مؤلفان در آزمایشگاه دانشکده نفت آبادان در زمینه تبدیل مواد سنگین هیدروکربوی به بنزین نیز آورده شده است.

کتاب «بنزین، از منشاء تا بازار» در ۵ فصل با عناوین تاریخچه بنزین، تولید بنزین و آنالیز فرآیندهای تبدیل نفت خام به بنزین، روش‌های تبدیل سایر مواد هیدروکربنی به بنزین، بازار بنزین و سیاست‌گذاری‌های مؤثر بر بازار بنزین به چاپ رسیده است.

مؤلفان کتاب، فصل اول را با تاریخچه بنزین آغاز می‌کنند و می‌نویسند: درحالی‌که در اواخر قرن نوزدهم، مناسب‌ترین سوخت برای اتومبیل، عصاره زغال‌سنگ و قسمت‌های سبک‌تر جداشده از نفت خام بود؛ با ورود به قرن بیستم شرکت‌های نفتی، بنزین را به‌عنوان یک ماده ساده حاصل از تقطیر نفت خام تهیه و به بازار ارائه کردند.

در فصل دوم مباحثی چون نفت خام، منشاء پیدایش بنزین، فرآیندهای پالایشگاهی برای تولید بنزین، انواع افزودنی‌ها و نقش مواد افزودنی به بنزین، عدد اکتان و افزودنی‌های بهبوددهنده آن، بنزین بدون سرب و میزان انرژی آزادشده توسط بنزین به‌هنگام سوختن را مورد بررسی قرار می‌دهد.

در فصل بعد به تهیه بنزین از مازوت، تهیه بنزین از مواد زائد پلاستیکی و پلیمری و تبدیل گاز به مایع می‌پردازد. فصل چهارم، بازار بنزین، عرضه و تقاضای بنزین، بازار انحصاری و غیرانحصاری و جایگاه بازار نفت خام و بنزین و چگونگی کشش در عرضه و تقاضای بنزین را بررسی می‌کند.

مؤلفان کتاب در بخش سیاست‌گذاری‌های مؤثر بر بازار بنزین، تاریخچه تحولات اقتصادی بنزین، بررسی برخی از سیاست‌های اعمال‌شده توسط کشورهای مختلف در زمینه بازار بنزین و بررسی سیاست‌های کشورمان در زمینه قیمت بنزین را مطرح می‌کنند.

گفتنی است؛ چاپ نخست کتاب «بنزین، از منشاء تا بازار»، سال ۱۳۸۶ در ۱۴۴ صفحه به‌همراه منابع و مآخذ، با قطع وزیری و جلد شومیز، در شمارگان ۱۲۰۰ نسخه، به قیمت ۲ هزار ریال در اختیار فارغ‌التحصیلان و دانشجویان صنعت نفت قرار گرفت.