نمایندگان آیتالله کاشانی در شهرهای مختلف، میرفتند سخنرانی میکردند، حقایق را برای مردم میگفتند، مسأله ملی شدن صنعت نفت را برای مردم باز میکردند، معنا میکردند، شوق آزادی از یوغ انگلیسها را در دل مردم میآفریدند.
مرحوم کاشانی کسی است که به کمک او، دکتر مصدق و دیگر سرانِ نهضت ملی شدن صنعت نفت، توانستند حمایت مردم را به این حرکت جلب کنند؛ وگرنه حمایت مردم جلب نمیشد و کسی مصدق را نمیشناخت.
مرحوم آیتالله کاشانی وارد میدان شد. سابقهی این مرد را علما میشناختند و مردم ایران هم به ایشان ارادت داشتند. او کسی بود که بهوسیلهی قشون غاصبِ مداخلهگرِ انگلیس در ایران، از کشور تبعید شده بود.
طی سالیان درازی، مرحوم آیتالله کاشانی، این شخصیتِ روحانیِ مبارزِ زاهدِ قانع و فداکار، مورد توطئهی سکوت قرار گرفت. عمداً دربارهی او حرف نزدند، بعضیها هم که حرف زدند، از جادهی حق و انصاف فراتر رفتند.
آنروز وقتی که این حادثه در ایران اتفاق افتاد و انگلیسیها آن تودهنی سخت را از ملت ایران خوردند؛ در دنیای عرب آنچنان انعکاس سیلی ایران بر بناگوش انگلیسیها عجیب بود که توانست ملتهای عرب را یکی پس از دیگری بیدار کند.
انگلیسیها نفت ایران را مِلک شخصی خودشان بهحساب آورده بودند و دهها سال استفادهی غاصبانه میکردند و مال ملت ایران را تقریباً مفتِ مفت میبردند و دربار سلطنت هم با انگلیسیها همکاری میکرد.
رضاخان یک قرارداد بدتر و ننگینتری را (قرارداد ۱۹۳۳) برای مدت طولانی - سی سال بر مدت قرارداد قبلی صنعت نفت اضافه کرد - امضاء کرد و داد دست انگلیسیها، رفتند! مسئولین دولتیاش هم تابع او بودند.
انگلیسیها در زمان قاجاریه به ایران آمدند و با رجال خائن آن روز، برای بردن نفت مملکت قراردادی شصتساله بستند! قرارداد بسته شد تا انگلیس بیاید و نفتی را که آن روز مثل آبخوردن به آن نیاز داشت، ببرد.
آنها نفت ما را میبردند، تمدّن خودشان را میساختند، کارخانههای خودشان را راه میانداختند و در دوران جنگی که بود، از این نفت برای پیروزی خودشان استفاده میکردند و یک چیز مختصری هم به ما میدادند؛ زمان طاغوت اینجوری بود.
