مؤلف در پیشگفتار کتاب، چنین آورده است: «انتشار اسناد اخیر دولت ایالات متحده آمریکا درباره ایران در دوره مصدق - ۲۸ ماه پرکشاکش از آوریل ۱۹۵۱ تا آگوست ۱۹۵۱/ اردیبهشت ۱۳۳۰ تا مرداد ۱۳۳۲ - انگیزهای شد برای تألیف این کتاب.»
خانلرخانی در فصل نخست به تحلیل وضعیت اجتماعی و اقتصادی ایران پیش از ملی شدن صنعت نفت پرداخته است؛ او شرایط داخلی، حضور و نفوذ قدرتهای خارجی بهویژه انگلستان و آمریکا و همچنین تحولات سیاسی در ایران را بررسی میکند.
در جلد دوم کتاب پیرامون قرارداد با کنسرسیوم، افشاگریهایی شده و آماده چاپ بود که روز ۱۷ شهریورماه ۱۳۳۷ مأمورین سازمان امنیت به خانه نویسنده ریختند و او را بازداشت نموده، کلیه اسناد و مدارک را همراه خود بردند.
مبارزات آیتالله کاشانی در امر حمایت از ملی شدن صنعت نفت که در اشکال مختلف صورت گرفت، نقش مهمی در تهییج افکار عمومی و بسیج همگانی مردم برای کوتاه کردن دست بیگانگان از منابع عظیم نفتی کشور داشت.
رفتار آنها در قضایای گوناگون اقتصادی و سیاسی و امنیتی ما و رفتار آنها در قضیه جنگ تحمیلی و سپس هم رفتار آنها در قضیه تحریم؛ اینها را ما نباید از یاد ببریم؛ نمیتوانیم به غربیها هیچ امیدی داشته باشیم.
نویسنده در ابتدای کتاب حاضر، مفهوم ملی کردن و اصول حقوقی مربوط به آن را توضیح داده و پس از آوردن داستان نفت از امتیاز دارسی تا الغای قرارداد شرکت نفت انگلیس و ایران، به ماجراهای ملی شدن صنعت نفت پرداخته است.
امروز هم عدهای از جمهوری اسلامی توقع سادهلوحی دارند؛ همان سادهلوحیای که دوروبریهای مصدق کردند و نگذاشتند او دشمن را ببیند و نهایتاً کار به جایی رسید که دستگاه مصدق را نابود کردند و آنهمه تلاش مردمی را به هدر دادند.
از فدائیان اسلام که (تا قبل از دستگیری رهبران آنها، موتور محرکه بخش مهمی از نهضت ملی شدن نفت بودند) بگذریم، آیتالله کاشانی بهویژه در طول دوره نخست زمامداری دکتر مصدق، شاخصترین چهره قدیمی همراه با نهضت بود.
کتاب از ۲۰ فصل و سه پیوست تشکیل شده است که عنوانهای شماری از آنها عبارتاند از: ایجاد سازمان کشورهای صادرکننده نفت و شکلگیری آن، قطعنامه سهگانه اوپک و کشورها در تلاش اجرای قطعنامه و ایستادگی سرسختانه شرکتها.
دولت مصدق که نفت را، منبع ثروت ملی کشور ما را از چنگ انگلیسیها و از دست انگلیسیها با کمک افرادی که بودند - مرحوم آیتالله کاشانی و دیگران - توانست خارج کند، یک اشتباه تاریخی انجام داد و آن تکیه به آمریکا بود.
