با گذشت بیش‌تر از هفتاد سال از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، هنوز مصدق و کارنامه‌اش موضوع بحث پژوهشگران تاریخ و سیاست معاصر ایران است و همچنان پژوهشگران در جست‌وجوی زوایایی تازه از حیات سیاسی او، سیر زندگی‌اش را می‌کاوند.

کتاب «برنده جنگ‌های نفت کیست؟» تألیف اندی استرن، اگرچه مستقیماً به تاریخ صنعت نفت در ایران مرتبط نمی‌شود؛ اما اشاره‌های بسیار زیادی به ایران، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین کشورهای نفت‌خیز دنیا و خاورمیانه دارد.

لئوناردو داوودی، تعاملات رسمی و غیررسمی سیاستمداران، سرمایه‌گذاران، کارمندان دولتی و واسطه‌ها را بررسی کرده و توسعه صنعت نفت ایران را از آغازهای نامطمئن تا تبدیل شدن به یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی بریتانیا، ترسیم می‌کند.

نویسنده با دسترسی بی‌سابقه به آرشیوهای داخلی شرکت بریتیش پترولیوم (BP)، تصویری دقیق از تحولات مدیریتی، راهبردی و جغرافیایی BP ارائه می‌دهد. این کتاب، بخشی از تاریخ رسمی بریتیش پترولیوم است.

نویسنده کتاب با توجه به شغل خود، به مدارک مستند جهت تألیف دسترسی داشته است. این پژوهش، با استناد به منابع متعدد، رویدادهای مربوط به جنبش ملی شدن صنعت نفت به رهبری آیت‌الله کاشانی و دکتر مصدق را توضیح می‌دهد.

مؤلف در پیش‌گفتار کتاب، چنین آورده است: «انتشار اسناد اخیر دولت ایالات متحده آمریکا درباره ایران در دوره مصدق - ۲۸ ماه پرکشاکش از آوریل ۱۹۵۱ تا آگوست ۱۹۵۱/ اردیبهشت ۱۳۳۰ تا مرداد ۱۳۳۲ - انگیزه‌ای شد برای تألیف این کتاب.»

خانلرخانی در فصل نخست به تحلیل وضعیت اجتماعی و اقتصادی ایران پیش از ملی شدن صنعت نفت پرداخته است؛ او شرایط داخلی، حضور و نفوذ قدرت‌های خارجی به‌ویژه انگلستان و آمریکا و همچنین تحولات سیاسی در ایران را بررسی می‌کند.

در اتاق‌های فکر واشنگتن و لندن، دغدغه اصلی، حفظ کنترل بر منابع استراتژیک انرژی و جلوگیری از شکل‌گیری یک الگوی خطرناک از حاکمیت ملی بر منابع طبیعی بود که می‌توانست منافع شرکت‌های نفتی غربی را در جهان به چالش بکشد.

مبارزات آیت‌الله کاشانی در امر حمایت از ملی شدن صنعت نفت که در اشکال مختلف صورت گرفت، نقش مهمی در تهییج افکار عمومی و بسیج همگانی مردم برای کوتاه کردن دست بیگانگان از منابع عظیم نفتی کشور داشت.

حتی به آن‌ها که به آمریکا اعتماد کردند، به آمریکا امید بستند، به سراغ آمریکا رفتند برای کمک گرفتن، رحم نکردند. (آمریکایی‌ها) حتی به امثال مصدق هم راضی نیستند؛ این‌ها نوکر می‌خواهند، سرسپرده می‌خواهند، توسری‌خور می‌خواهند.